Nieuws

15/11/2019

Beter Geven debuteert in DBB100

In de nieuwste editie van DBB100 zijn de grondleggers van Beter Geven opgenomen. Lees meer >

19/09/2019

Workshop ‘Theory of Change’ op 30 januari 2020

Op donderdag 30 januari 2020 kunt u aan de slag met uw eigen Theory of Change. Lees meer >

27/08/2019

Cursus ‘Financiële beoordeling van aanvragen’ op 6 februari 2020

Op donderdag 6 februari 2020 verzorgt Beter Geven wederom een cursus waarin de financiële aspecten van aanvraagbeoordeling centraal staan. Lees meer >

Nieuwsarchief

Twitter LinkedIn

Geef omdat de ander het waard is?

Essay van de giftVoor mijn eerste studie vertrok ik naar Boston (jaren ’80) en hoewel ik dacht daar medicijnen te gaan studeren werd ik gegrepen door de studie Antropologie. Het kan vreemd lopen in het leven. Tijdens mijn studie werd er natuurlijk flink gelezen en een van de klassiekers was ‘The Gift’ van Marcel Mauss (verschenen in 1923-24).

Mauss beschrijft allerlei vormen van geven en ontvangen in verschillende culturen: van Trobrianders tot Maori, van Indianenstammen in Noordwest-Amerika tot de Papoea’s van Nieuw-Guinea. Mauss bestudeert het geven in ‘primitieve’ samenlevingen. Er wordt gegeven maar met de verwachting of plicht dat het geschenk (linksom of rechtsom) weer wordt teruggegeven. Mauss laat zien hoe in culturen geven en het systeem van geschenken ruilen samenlevingen aan elkaar verbindt.

2005

Zo’n 20 jaar later (2005) was ik alweer jaren in Nederland en bij mijn studie ‘Philanthropic Studies’ aan de Vrije Universiteit speelde The Gift ook weer een belangrijke rol. Tijdens acht avonden werd er heftig over dit boek gediscussieerd in de lessen Ethiek in de filantropie onder begeleiding van Eduard Kimman. Zo kwamen verschillende interesses en mijn nieuwe liefde Filantropie en oude liefde voor de Culturele Antropologie weer om de hoek kijken.

Onlangs is het boek van Mauss uitgekomen in een Nederlandse vertaling ‘Essay over de gift’. Het is een mooi uitgegeven boek en zeker een aanrader voor wie het nog niet gelezen heeft, of het opnieuw wil lezen. Voor iedereen actief in de filantropische sector is dit eigenlijk toch wel verplichte kost.

2015

Onlangs was er een conferentie van een vermogensfonds. Beter Geven mocht helpen bij de voorbereiding en uitvoering. Een van de hoofdsprekers was Steven Vanackere, voormalig vicepremier en oud-minister van Financiën in België. Hij gaf een indrukwekkende lezing en het was mooi om te horen dat ook hij inspiratie vond in het boek van Mauss.

Vanackere geeft een andere kijk op ‘ik geef opdat jij geeft’: “Antropoloog Marcel Mauss zag negentig jaar geleden elk geschenk als een onderdeel van een ruil. Met zo’n benadering is solidariteit altijd een kwestie van reciprociteit, van een Romeinse Do ut des. Marx bekeek dat anders. Voor hem ontstond ruil niet in de schoot van natuurlijke gemeenschappen, maar aan de grenzen ervan. ‘Hier begint de ruilhandel en van hieruit baant deze zich met ontwrichtende gevolgen een weg terug tot in het binnenste van de gemeenschap’, schreef Marx. Dat opende immers de weg naar een wereld waar alles te koop is met geld, het ultieme ruilmiddel. Men hoeft geen marxist te zijn om te beseffen dat de Marx’ intuïtie aansloot bij een wonderlijke antropologische realiteit: personen zijn bereid iets voor een ander te doen, zonder (hoop op) beloning. Geven, niet om terug te krijgen, maar omdat de ander het waard is.”

Wat een heerlijke optimistische boodschap, ik ben benieuwd wat Marcel Mauss er van zou hebben gevonden.

Ga terug naar het overzicht van verschenen publicaties >>>